Tętniący życiem Londynu przełomu XVIII i XIX wieku - świat giełdy, finansów i rodzącego się kapitalizmu. To właśnie tam poznajemy Davida Ricardo, człowieka, który nie był ani profesorem, ani akademikiem, a mimo to stworzył jedne z najważniejszych teorii w historii ekonomii.
W audycji poznajemy jego drogę od maklera giełdowego, który dorobił się fortuny, do jednego z najbardziej wpływowych myślicieli ekonomicznych. Przyglądamy się jego analizie podziału dochodu między klasy społeczne, teorii renty gruntowej, roli płac i zysków oraz temu, dlaczego wzrost gospodarczy nie zawsze jest procesem harmonijnym.
To także historia idei, która do dziś kształtuje światową gospodarkę - teorii przewagi komparatywnej. Ricardo dowodzi, że w handlu nie chodzi o to, kto jest absolutnie lepszy, ale kto jest relatywnie bardziej efektywny. A przy okazji stawia pytania, które brzmią zaskakująco współcześnie: kto naprawdę korzysta na wzroście, kto ponosi koszty i czy rozwój zawsze oznacza postęp dla wszystkich.

Wyobraźcie sobie XVIII-wieczną Szkocję. Portowe miasteczko, w którym słońce szybko chowa się za horyzont. Nad wodą unosi się mgła, która wdziera się w drewniane nabrzeża. Statki wracają z dalekich podróży. W takim świecie rodzi się człowiek, którego świat później uzna za ojca nowoczesnej ekonomii. To właśnie Adam Smith.

Czy naprawdę był tylko apostołem wolnego rynku i „niewidzialnej ręki”, czy raczej myślicielem, który próbował zrozumieć, jak powstaje ład gospodarczy? W premierowym odcinku pochylamy się nad jego drogą od filozofii moralnej i przyjaźni z Davidem Hume’em, przez podróże po Europie, aż po powstanie przełomowego dzieła o bogactwie narodów. Przyglądamy się słynnej fabryce szpilek, idei podziału pracy oraz temu, jak Smith rozumiał rolę państwa, instytucji i konkurencji.

To także próba odpowiedzi na pytanie, dlaczego jedne narody się bogacą, a inne pozostają w stagnacji. I dlaczego odpowiedź Smitha wciąż inspiruje ekonomistów ponad 250 lat później.

Wyższa cena zmniejsza popyt, edukacja podnosi zarobki, stopy procentowe wpływają na inflację, a dobre instytucje sprzyjają rozwojowi. Skąd ekonomiści wiedzą, że to prawda? I jak sprawdzają, czy jeden czynnik rzeczywiście wpływa na drugi, a nie tylko występuje obok?
Tym razem na warsztat bierzemy ekonometrię jako jedno z najważniejszych narzędzi współczesnej ekonomii. To dzięki niej ekonomiści próbują przejść od teorii do danych, od intuicji do pomiaru i od ciekawej opowieści do empirycznej weryfikacji.
Dowiemy się, dlaczego dane nie mówią same za siebie, czym jest model ekonometryczny, jak działa regresja liniowa i dlaczego „ceteris paribus” to nie tylko nazwa podcastu, ale też życzenie każdego badacza gospodarki. Wyjaśnimy, czym różni się korelacja od przyczynowości, po co ekonomiści kontrolują inne zmienne i dlaczego czasem można powiedzieć: pokaż mi swój model, a powiem ci, kim jesteś.

CeterisParibus x Tłoczone z danych

To podcast dla tych, którzy chcą rozumieć świat gospodarki głębiej. Jak działa rynek? Państwo? Jakie jest miejsce człowieka w systemie gospodarczym?

Zaprasza Maciej Krzysztoszek.