W dzisiejszym odcinku o kosmicznej sieci rozmawiam z prof. Wojciechem Hellwingiem - specjalistą od wielkoskalowej struktury Wszechświata oraz kosmologii obliczeniowej.

Kosmiczna sieć stanowi jedno z najbardziej tajemniczych i ciekawych zagadnień obecnych w kosmologii. Okazuje się, że Wszechświat tworzy ogromne struktury, które charakteryzują się niezwykłą złożonością. Oczywiście rodzi to pytanie, czy możemy w ogóle badać takie struktury i jak to robić. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na ten temat z prof. Wojciechem Hellwingiem z Centrum Fizyki Teoretycznej PAN. Mój gość specjalizuje się w wielkoskalowej strukturze Wszechświata oraz kosmologii obliczeniowej - bada między innymi to, jak za pomocą symulacji komputerowych możemy odtworzyć ewolucję kosmosu. Rozmawiamy zarówno o samej kosmicznej sieci, czym ona jest i co wiemy na temat jej powstania, jak i o tym, jakie narzędzia obliczeniowe możemy stosować do opisywania tak gigantycznych struktur. Zastanawiamy się też, jak wielką rolę w kształtowaniu Wszechświata odgrywa ciemna materia oraz gdzie w tym wszystkim może pomóc nam sztuczna inteligencja. ------- Prof. Wojciech Hellwing to astrofizyk i kosmolog pracujący w Centrum Fizyki Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk (PAN). W swojej pracy badawczej zajmuje się szeroko pojętą wielkoskalową strukturą Wszechświata, testowaniem teorii grawitacji oraz kosmologią obliczeniową. Koncentruje się na tworzeniu i analizowaniu zaawansowanych symulacji numerycznych, które pozwalają odtworzyć narodziny i ewolucję struktur kosmicznych. Bada również naturę ciemnej materii i ciemnej energii oraz poszukuje sposobów na wykorzystanie nowoczesnych metod statystycznych i uczenia maszynowego do analizy gigantycznych baz danych, jakie dostarczają nam współczesne przeglądy nieba. Strona: https://whellwing.weebly.com/ Profil CFT: https://www.cft.edu.pl/pracownik/whellwing/ -------- Rozdziały: 00:00 Wstęp 00:54 Kosmiczna sieć 01:26 Parsek i skale 05:22 Struktura sieci 06:18 Ruchy galaktyk 08:21 Powstanie struktur 09:42 Pierwotne fluktuacje 12:54 Kosmiczna inflacja 15:05 Rekombinacja 17:16 Ciemna materia 20:51 Reżim nieliniowy 23:28 Piki akustyczne 28:48 Rodzaje ciemnej materii 32:50 Nowe modele materii 35:10 Poszukiwania cząstek 40:39 Kosmologia precyzyjna 43:04 Limity superkomputerów 45:59 Symulacje komputerowe 58:40 Fizyka podsiatkowa 01:03:59 Uczenie maszynowe 01:06:36 Redukcja danych 01:11:00 Ciemna energia 01:13:00 Symulacje na GPU 01:17:39 AI w nauce -------- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W dzisiejszym odcinku rozmawiam o architekturze, barierach i prawdziwym potencjale komputerów kwantowych z prof. Michałem Oszmańcem z Centrum Fizyki Teoretycznej PAN. Maszyny te wydają się zajmować bardzo specyficzne miejsce w naszym obecnym technologicznym krajobrazie. Z jednej strony obiecują niezwykle dużo, w teorii mogąc rozwiązać problemy, z którymi klasyczne komputery po prostu nie mają szans. Z drugiej strony, pomimo ogromnych oczekiwań, wciąż nie udało się na szerszą skalę wykorzystać ich pełnego potencjału. Mój gość na co dzień zajmuje się informacją kwantową oraz teorią komputerów kwantowych, badając, w jakich obszarach mogą one zaoferować realną przewagę. W rozmowie weryfikujemy obecny stan rozwoju tej technologii i zastanawiamy się, jaką rolę w wyścigu kwantowym może odegrać sztuczna inteligencja.

--------

Prof. Michał Oszmaniec to fizyk teoretyk pracujący w Centrum Fizyki Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk (PAN). W swojej pracy badawczej zajmuje się szeroko pojętą informacją kwantową oraz teorią komputerów kwantowych. Koncentruje się na analizie algorytmów i badaniu tego, w jakich konkretnych dziedzinach maszyny kwantowe mogą zaoferować realną przewagę (tzw. supremację kwantową) nad najlepszymi klasycznymi superkomputerami. Analizuje również teoretyczne i praktyczne ograniczenia obecnych urządzeń kwantowych oraz poszukuje sposobów na optymalne wykorzystanie ich potencjału pomimo istniejących wciąż barier technologicznych.

Rozdziały: 00:00 Wstęp 01:03 Hype a rzeczywistość 01:48 Algorytm Shora i kryptografia 03:10 Problem dekoherencji 04:34 Kubity fizyczne vs logiczne 09:17 Bramki kwantowe 12:47 Supremacja kwantowa 15:22 Losowe obwody kwantowe 21:05 Granice klasycznych komputerów 25:17 Obliczenia hybrydowe 27:18 Korekcja i mitygacja błędów 31:01 Kwantowe uczenie maszynowe 35:56 Algorytm HHL 39:42 AI a komputery kwantowe 41:20 Jak AI zmienia naukę 47:20 Zakończenie

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W dzisiejszym odcinku moim gościem jest dr Michał Kolasa - biolog ewolucyjny pracujący w Instytucie Zootechniki, z którym rozmawiam o pszczołach, czyli jednych z najbardziej fascynujących stworzeń na Ziemi. Z jednej strony są one absolutnie niezbędne dla przetrwania całego ekosystemu, ale z drugiej stanowią niezwykły przykład organizacji społecznej, tworząc coś, co wielu naukowców nazywa superorganizmem. Rozmawiamy o tym, czy pszczoły tworzą superorganizm, jak komunikują się ze sobą, jak radzą sobie w świecie mocno przekształconym przez człowieka, ale także o ich inteligencji, a nawet o tym, czy posiadają świadomość. Michał Kolasa to doktor nauk biologicznych i biolog ewolucyjny pracujący w Instytucie Zootechniki - Państwowym Instytucie Badawczym. W swojej pracy badawczej zajmuje się czynnikami, które sprawiają, że wolno żyjące rodziny pszczele przeżywają w środowiskach o różnym stopniu ludzkiej ingerencji (tzw. gradiencie antropogenicznym) - od dzikich lasów po centra miast. Bada ewolucję i zachowania społeczne owadów, mechanizmy ich komunikacji oraz funkcjonowanie roju jako złożonego superorganizmu. -------- Rozdziały:

00:00:00 Wstęp 00:01:20 Pszczeli superorganizm 00:04:18 Komunikacja w ulu 00:06:50 Pszczoły rebeliantki 00:13:33 Ewolucja i eusocjalność 00:20:43 Strategie przetrwania 00:23:04 Różnorodność genetyczna 00:27:36 Umysł pszczół (inteligencja) 00:30:14 Adaptacje klimatyczne 00:33:21 Symbioza i epigenetyka 00:35:41 Pszczoły miejskie 00:38:09 Agresja obronna 00:41:07 Zbiorowe decyzje (inteligencja roju) 00:48:49 Nastroje roju 00:51:48 Świadomość owadów (kognitywistyka) 00:58:48 Zakończenie

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Piotrem Szymczakiem o jednej z największych tajemnic naszego Wszechświata: jak to możliwe, że z banalnie prostych reguł wyłaniają się tak niesamowicie złożone zjawiska?

Co więcej, obserwujemy to właściwie wszędzie - od atomów, poprzez układy biologiczne, aż po kosmologię. W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o automatach komórkowych, chaosie, emergencji, roli obserwatora, samoorganizacji, a także o sztucznej inteligencji. ------- Piotr Szymczak to profesor fizyki pracujący na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego (w Instytucie Fizyki Teoretycznej). W swojej pracy badawczej zajmuje się fizyką statystyczną, układami złożonymi oraz zjawiskiem formowania się wzorców (tzw. pattern formation). Bada mechanizmy samoorganizacji, dynamikę układów nieliniowych i procesy, w których z prostych oddziaływań wyłaniają się skomplikowane struktury - od procesów geologicznych i fizyki płynów, po zjawiska biologiczne. Profil Wydziału Fizyki UW: https://www.fuw.edu.pl/ ------- Rozdziały:

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

Moim dzisiejszym gościem jest fizyk teoretyk, prof. Michał Matuszewski, z którym rozmawiamy o tym, jak fizyka kwantowa i układy neuromorficzne zmienić AI.

Sztuczna inteligencja niewątpliwie wkroczyła w nasze życie i obecnie stanowi jeden z najważniejszych tematów - zarówno technologicznych, jak i społecznych. Od strony technologicznej, obecne architektury sprzętowe mierzą się jednak z poważnymi problemami, których rozwiązanie jest niezwykle trudne. Jednym ze sposobów na ominięcie tych barier mogą być badania nad tak zwanymi układami neuromorficznymi. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać właśnie na ten temat z profesorem Michałem Matuszewskim. Rozmawiamy o tym, jak technologie oparte na świetle mogą posłużyć do zbudowania sieci neuronowych i na jakim etapie rozwoju obecnie się znajdują. Poruszamy także wątki dotyczące samej natury inteligencji i tego, czy ma ona charakter czysto obliczeniowy. -------- prof. Michał Matuszewski to polski fizyk teoretyk, pracujący w Centrum Fizyki Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk związanym także z Centrum Obliczeń Wspomaganych Kwantowo, gdzie w ramach projektu EU Central zajmuje się badaniem sieci neuronowych w kontekście ich optycznych realizacji. W swojej pracy badawczej zajmuje się m.in. fizyką materii skondensowanej, optyką nieliniową, a w szczególności właściwościami polarytonów i kondensatów kwantowych. Obecnie bada możliwości wykorzystania układów optycznych (światła) do tworzenia nowatorskich, niezwykle szybkich i energooszczędnych sieci neuronowych. Jego badania leżą na styku fizyki kwantowej, inżynierii materiałowej i sztucznej inteligencji, poszukując sprzętowych rozwiązań dla AI wykraczających poza tradycyjną elektronikę krzemową. Profil CFT PAN: https://www.cft.edu.pl/pracownik/mmatuszewski/ ------- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. dr hab. Martą Wrzosek - wybitną mykolożką, pracującą na Wydziale Biologii oraz w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego.

Myślę, że grzyby to naprawdę fascynujące organizmy. Pomimo że stanowią jedną z największych i najbardziej zróżnicowanych grup organizmów na Ziemi, okazuje się, że wciąż wiemy o nich zaskakująco mało. Dlatego w dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać właśnie na ich temat z prof. Martą Wrzosek - mykolożką związaną z Wydziałem Biologii oraz Ogrodem Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego, a także popularyzatorką nauki. Rozmawiamy o mechanizmach działania i złożoności grzybni, koncepcji "internetu lasu" i tym, czy broni się ona naukowo, a także o tym, czy grzyby można uznawać za inteligentne. ------- Prof. dr hab. Marta Wrzosek to polska mykolożka, pracująca na Wydziale Biologii oraz w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się m.in. ekologią, różnorodnością i ewolucją grzybów, a także ich niezwykle skomplikowanymi interakcjami z innymi organizmami. Jest współzałożycielką i byłą prezeską Polskiego Towarzystwa Mykologicznego. Oprócz pracy stricte naukowej, prof. Wrzosek jest znakomitą popularyzatorką wiedzy o mykologii – m.in. współautorką świetnie przyjętej książki "W czym grzyby są lepsze od ciebie?", w której udowadnia, jak bardzo wyrafinowany i wciąż nieodkryty jest świat tych organizmów. Wiki: https://pl.wikipedia.org/wiki/Marta_Wrzosek https://www.ogrod.uw.edu.pl/zespol/prof-dr-hab-marta-wrzosek/ ------- Rozdziały:

Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:05 Czym jest grzybnia 00:03:12 Budowa sieci i strzępki 00:06:51 Zmiany ewolucyjne 00:10:37 Komunikacja w grzybni 00:16:10 Sygnały elektryczne 00:23:41 Grzybnia pod mikroskopem 00:27:59 Wzrost strzępek 00:31:16 Internet Lasu 00:42:29 Krytyka Internetu Lasu 00:49:57 Ekonomia wymiany z roślinami 00:56:20 Inteligencja grzybów 00:59:49 Ekologia behawioralna 01:06:13 Zmysły chemiczne 01:09:34 Reakcja na światło 01:15:09 Zachowania emergentne -------- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W tym odcinku moim gościem jest prof. Mateusz Hohol - kognitywista, autor książki "Umysł matematyczny" i dyrektor Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych UJ. Myślę, że można pokusić się o stwierdzenie, że rozwój matematyki jest jednym z najważniejszych filarów naszego postępu technologicznego, a co za tym idzie - społecznego. Pojawia się tutaj oczywiste pytanie: jak to się dzieje, że nasze mózgi zdolne są do uprawiania matematyki? Jest to fascynujące nie tylko samo w sobie, ale również dlatego, że edukacja matematyczna bardzo silnie koreluje z dobrostanem społecznym i indywidualnym. W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o tym, czym w ogóle jest matematyka z perspektywy naszego umysłu. Zgłębiamy korelaty neuronalne, analizujemy wpływ sztucznej inteligencji, a także rozkładamy na czynniki pierwsze zjawisko lęku przed matematyką, odpowiadając na pytanie, dlaczego walka z nim jest tak kluczowa. -------- Prof. Mateusz Hohol to kognitywista, autor książki "Umysł matematyczny" oraz dyrektor Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy naukowej bada, jak architektura poznawcza naszego mózgu radzi sobie z abstrakcją i matematyką. Obecnie kieruje prestiżowym, finansowanym przez Unię Europejską projektem badawczym, który ma na celu dogłębne zrozumienie mechanizmów lęku przed matematyką. Strona: https://hohol.pl/ The Mathematical Cognition and Learning Lab: https://mcll.uj.edu.pl/ ------- 00:00:00 Wstęp 00:01:28 Wymyślana czy odkrywana? 00:09:46 Ewolucja a liczby w mózgu 00:13:25 Zespół Gerstmanna 00:15:36 Ucieleśnione poznanie 00:23:16 Recykling neuronalny 00:25:52 Mózg matematyka vs mózg amatora 00:30:23 Myślenie abstrakcyjne noworodków 00:34:49 Sztuczna inteligencja 00:40:38 Efekt dystansu numerycznego 00:48:28 AI i dowody komputerowe 00:53:50 Biologia lęku przed matematyką 00:57:58 Blokada pamięci roboczej 01:00:26 Życiowe konsekwencje lęku 01:06:29 Skąd bierze się lęk przed matematyką? 01:11:05 Jak sobie radzić ze stresem? 01:14:23 Mit męskiego umysłu ścisłego 01:16:38 Podsumowanie ------- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W tym odcinku moim gościem jest dr hab. Michał Eckstein - fizyk z Instytutu Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Przyznam, że dla mnie koncepcje determinizmu i losowości zawsze były niesamowicie ciekawe. Pomijając już nawet sam problem wolnej woli, to pytanie, czy wszystko zawsze ma swoją przyczynę, czy jednak na jakimś fundamentalnym poziomie ujawnia się losowość, zawsze wydawało mi się fascynujące w kontekście zrozumienia naszego świata. Oczywiście mechanika kwantowa rzuca całkowicie nowe światło na ten problem, dlatego w dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na ten temat z dr. hab. Michałem Ecksteinem - fizykiem z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozmawiamy właśnie o losowości zarówno na poziomie makro, jak i kwantowym, determinizmie, ale także o chaosie, problemie pomiaru, twierdzeniu Bella, a także o wolnej woli. ------- Dr hab. Michał Eckstein to fizyk pracujący obecnie w Instytucie Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy naukowej skupia się on na matematycznych i pojęciowych wyzwaniach współczesnej fizyki teoretycznej, ze szczególnym uwzględnieniem mechaniki kwantowej oraz poszukiwania odpowiedzi na to, jak na fundamentalnym poziomie działa nasza rzeczywistość. ------- Rozdziały: 00:00 Wstęp 01:08 Losowość w fizyce klasycznej 02:21 Chaos deterministyczny 04:44 Obliczalność w praktyce i teorii 10:22 Losowość w mechanice kwantowej 16:25 Problem pomiaru 20:08 Twierdzenie Bella 31:42 Niezależność pomiarowa 42:41 Czy redukcjonizm ma sens? 49:07 Wolna wola i modele w fizyce ------- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane