Dr.Yeşim Ünal, uzun yıllardır afet alanında çalışan bir psikolog ve afet çalışanlarının psikososyal destek süreçleri üzerine çalışan bir isim. Klinik Psikolog Gülşah Sütlüoğlu’nun gerçekleştirdiği bu söyleşide Ünal, 6 Şubat depremlerinin ardından neden bağımsız bir yapı olarak Afet Psikolojisi Platformu’nu kurduklarını ve bu ihtiyacın nasıl ortaya çıktığını anlatıyor. Ona göre 6 Şubat depremleri yalnızca büyük bir yıkım değil; afet çalışanlarının da doğrudan travmanın içinde kaldığı, mevcut yöntemlerin yetersizleştiği “katastrofik” bir deneyimdi.

Ünal’a göre bu afeti farklı kılan, etki alanının büyüklüğü ve aynı anda hem sahada çalışan hem de afeti yaşayan insanların varlığıydı. Bu durum, klasik müdahale yöntemlerinin ötesine geçmeyi; büyük ölçekli organizasyonlarla birebir temasları birlikte yürütmeyi gerektirdi. Platform da tam bu noktada, afet çalışanlarına “Sen nasılsın?” diyebilen kolektif ve esnek bir alan olarak ortaya çıktı.

Afet çalışanlarının çoğu zaman güçlü kalmak zorunda hissettiğini, ancak herkesin bir noktada kırıldığını vurgulayan Ünal, bu alanın “Hepimizin bir çatlağı var ve buradayız” diyebilen bir güven zemini kurmayı amaçladığını söylüyor.

Ünal’a göre afet psikolojisi; sadece kriz anına değil, öncesinden başlayıp sonrasına uzanan sürdürülebilir sistemler kurmayı gerektiriyor. Disiplinler arası iş birliğinin önemine dikkat çekerek, bunu şu sözlerle özetliyor: “Bir psikologla bir arama kurtarmacı aynı çayı içebiliyorsa, bu olmuş demektir.”

Çizmeliler Podcast’inin bu bölümü, Afet Psikolojisi Platformu Derneği ve Türk Japon Vakfı işbirliği ile düzenlenen 1. Uluslararası Afet Psikolojisi Çalıştayı kapsamında Türk-Japon Vakfı Kültür Merkezi’nde (Ankara) kaydedilmiştir.

Prof. Dr. Serkan Yılmaz, afet tıbbının yalnızca müdahale anıyla sınırlı olmadığını; planlama, koordinasyon, psikolojik hazırlık ve disiplinler arası iş birliğiyle ele alınması gereken çok katmanlı bir alan olduğunu vurguluyor. Afetlerin, sağlık çalışanlarının hem mesleki yeterliliklerini hem de psikolojik dayanıklılıklarını sınadığını belirtiyor.

Afet tıbbını acil tıbbın doğal bir uzantısı olarak tanımlayan Yılmaz, özellikle triyajın merkezi rolüne dikkat çekiyor. Psikososyal desteğin ise sonradan eklenen bir unsur değil, tüm süreçlerin ayrılmaz bir parçası olması gerektiğini ifade ediyor.

Eğitimde standartların güçlendirilmesi gerektiğini söyleyen Yılmaz, Türkiye gibi afet riski yüksek ülkelerde afet tıbbı ve psikolojisinin sağlık eğitiminin merkezinde yer alması gerektiğini vurguluyor. Ona göre gerçek hazırlık; teknik bilgi kadar psikolojik dayanıklılık, ekip çalışması ve süreklilikle mümkün.

Çizmeliler Podcast’inin bu bölümü, Afet Psikolojisi Platformu Derneği ve Türk Japon Vakfı işbirliği ile düzenlenen 1. Uluslararası Afet Psikolojisi Çalıştayı kapsamında Türk-Japon Vakfı Kültür Merkezi’nde (Ankara) kaydedilmiştir.

Tülay Akgün, ebe ve hemşire; UMKEDER Denetim Kurulu Asil Üyeleri’nden, yıllardır afet alanında çalışan, uluslararası görevlerde ekip yöneticiliği yapmış bir isim. Klinik Psikolog Gülşah Sütlüoğlu’nun gerçekleştirdiği bu söyleşide, Tülay Akgün; afetlerde öğrenmenin çoğu zaman sahada, problem çözerek ve mücadele ederek gerçekleştiğini söylüyor. Ancak bu öğrenmenin bedelinin ağır olduğunu da ekliyor. Bu yüzden gönüllü olmanın, neye talip olduğunu bilerek yola çıkmak anlamına geldiğini vurguluyor.

Tülay Akgün’e göre afet çalışması sahaya varmadan önce başlıyor. Yolda ekip olarak tüm süreci zihinsel olarak kurduklarını, kiminle ve nasıl çalışacaklarını planladıklarını anlatıyor. Çünkü sahada sadece kendi ekibinle değil, pek çok farklı ekiple birlikte çalışıyorsun. Bu yüzden hem kendi ekibini hem de diğer ekipleri tanımak kritik. Tatbikatların bu noktada belirleyici olduğunu, kimin nerede güçlü ya da zorlandığını önceden bilmenin sahada hayat kurtardığını söylüyor.

Sahada her şeyi herkesin yapamayacağını ama herkesin bütünün bir parçası olabileceğini hatırlatıyor. Zorlanan bir ekip arkadaşını durdurabilmenin, gerektiğinde geri çekilmenin ve görevi devretmenin de işin bir parçası olduğunu vurguluyor. Adrenalini doğru yönetmenin, hem sahada hem de sonrasında kendine bakmanın önemine dikkat çekiyor.

“Biz kahraman değiliz,” diyor Tülay Akgün. “Amatör ruhunu koruyan profesyonelleriz.” Ona göre afet yönetimi, doğru temas kurabilme meselesi. Ve bu iş, “elimizden geleni yapmak” değil, gerçekten “gerekeni yapmak.”

Çizmeliler Podcast’inin bu bölümü, Afet Psikolojisi Platformu Derneği ve Türk Japon Vakfı işbirliği ile düzenlenen 1. Uluslararası Afet Psikolojisi Çalıştayı kapsamında Türk-Japon Vakfı Kültür Merkezi’nde (Ankara) kaydedilmiştir.

Canan, İstanbul’da yaşayan ve kamuda çalışan bir psikolog. 6 Şubat’tan sonra Malatya’ya görevlendiriliyor. Orada hem personelle hem de onların aileleriyle ilgileniyor. Onu en çok etkileyen şeylerden birinin, depremi yaşayan personelin vardiyalarına hiçbir şey olmamış gibi devam etmesi olduğunu söylüyor. Oysa vardiya bitiminde dönecek bir evleri yok, kayıpları var, geçici yerlerde kalıyorlar. Buna rağmen işlerini sürdürmeye devam etmelerini “insanüstü bir durum” olarak tanımlıyor. Sanki iki ayrı hayatı aynı anda yaşıyor gibiydiler.

Sahadan ayrılırken personelin ona sorduğu bir soru aklında kalıyor: “Burada bu kadar şeyi gördükten sonra sen İstanbul’a, bir deprem bölgesine, nasıl döneceksin?” O günlerde iki farklı gerçekliğin aynı anda yaşandığını, ancak bunun çoğu zaman görülmediğini söylüyor. İnsanlar yaşadıklarını farklı şekillerde dışa vuruyordu ama duygularını konuşabilecekleri alanlar yoktu. Yeniden inşa süreci başlamış olsa da bunun bütüncül ilerlemediğini, geçmişin ve kayıpların hâlâ belirsizlik ve kaygı yarattığını vurguluyor. Pek çok insanın hâlâ sevdiklerinin izini, bir mezarı, bir yeri aramaya devam ettiğini anlatıyor.

Çizmeliler Podcast’inin bu bölümü, APP – Afet Psikolojisi Eğitim Modülü (APEM) kapsamında Bursa’daki ileri düzey kış tatbikatı sırasında, Bursa’da tatbikat alanında kaydedilmiştir.

Yeşim, İstanbul’da yaşayan bir psikolog. Afet alanındaki yolculuğu Elazığ depremi ve Suriye savaşı sonrası göçlerle başlıyor. 6 Şubat’tan sonra önce Maraş’a, ardından Hatay’a giderek sahada çalışıyor. Maraş’ta bir medikal ekiple köy köy dolaşıp psikolojik ilk yardım verdikleri günlerden birini özellikle hatırlıyor. Katıldığı bir cenaze mevlütünde, Mersin’den gelen ve depremde bütün ailesini kaybeden, kendi yaşlarında bir kadınla tanışıyor. Onunla konuşurken zorlandığını, empati kurarken bunun istemeden sempatiye dönüştüğünü fark ettiğini söylüyor. “Bu benim de başıma gelebilirdi,” düşüncesinin o anın ağırlığını daha da artırdığını anlatıyor.

Bugün sahada değil, uzaktan takip ediyor. Aradan geçen zamana rağmen insanların hâlâ afet koşullarında yaşamaya çalıştığını vurguluyor. Bu yaşam mücadelesinin içinde, kaybedilenlerin yanı sıra yeni adaletsizliklerle de baş etmek zorunda kaldıklarını söylüyor. İnsanların hâlâ afetin içinde bırakıldığını, dışarıdan tanık olup bir şey yapamamanın da başka bir çaresizlik duygusu yarattığını dile getiriyor.

Çizmeliler Podcast’inin bu bölümü, APP – Afet Psikolojisi Eğitim Modülü (APEM) kapsamında Bursa’daki ileri düzey kış tatbikatı sırasında, Bursa’da tatbikat alanında kaydedilmiştir.

Tuğba, İzmirli bir psikolog ve yüksek lisans öğrencisi. Depremden sonra çalıştığı kurumla Hatay’a geliyor ve bir süre sahada çalışıyor. 6 Şubat’a dair konuşurken kendini iki yerde bulduğunu söylüyor: Afetin doğrudan öznesi olmamanın eksikliğiyle ve tanık olmanın taşıdığı sorumlulukla. Bu yüzden bugün yaşadıklarını, “tanık olan” yerinden aktardığını vurguluyor.

İlk saha deneyimi İzmir depremiydi; Hatay’a gelirken zihninde buradan referansla bir çerçeve kurduğunu, ancak sahaya vardığında her şeyin değiştiğini anlatıyor. Herkesin aynı niyetle, aynı amaçla orada olmadığını fark etmenin onu sarstığını söylüyor. İzmir’e döndüğünde ise uzaktan bilinenle sahada yaşanan arasındaki uçurum daha da görünür oluyor. Zaman geçtikçe her şeyin daha iyiye gideceğini düşünürken, bunun gerçekleşmemesi onu en çok şaşırtan şeylerden biri oluyor.

Tuğba’ya göre en büyük sorun, gerçek öznelere temas etmeden deprem bölgesine dair doğru bilgiye ulaşılamaması. Gündemin hızla değiştiğini, bölgenin sesinin duyulmadığını söylüyor. Yaşananları en doğru şekilde, orada yaşayanlardan dinlemenin hayati olduğunu vurguluyor. Tanık olanların sorumluluğunun da tam burada başladığını ekliyor: Bu sesin duyulmasına, aktarılmasına ve kaybolmamasına destek olmak.

Çizmeliler Podcast’inin bu bölümü, APP – Afet Psikolojisi Eğitim Modülü (APEM) kapsamında Bursa’daki ileri düzey kış tatbikatı sırasında, Bursa’da tatbikat alanında kaydedilmiştir.

Şükran, İzmirli bir psikolog. 6 Şubat depremleri olduğunda İzmir’deyken kendini bir anda afet çalışanı olarak buluyor ve o günden beri bazen sahadan bazen uzaktan devam ediyor çalışmaya. Onun hafızasında en güçlü kalan anlardan biri, 6 Şubat’ta Hatay’da bir konteyner kentte yapılan anmada birlikte kavurulan helva.

Helva kavurmanın sadece bir yemek yapmak olmadığını söylüyor. Kiminin şekeri getirdiğini, kiminin karıştırdığını, kiminin dağıttığını, kiminin bulaşığını yıkadığını… Bunun, acıyı birlikte kavurmak anlamına geldiğini anlatıyor. Yasın tek başına tutulamayacağını, bu kadar büyük bir acının ancak birlikte taşınabileceğini vurguluyor.

Üçüncü yıla yaklaşırken sorunların hâlâ çok çeşitli ve tek bir cevabı olmadığını ifade ediyor. Bunlardan biri adalet arayışı; yas tutabilmek ve kayıpları anabilmek için adaletin sağlanmasının çok kritik olduğunu söylüyor. Bir diğeri ise unutulmuşluk hissi. Afet çalışanları olarak sahada yaşananların farkında olduklarını, ancak dışarıdan bakıldığında her şeyin fazlasıyla görünmez kaldığını dile getiriyor. Bu görünmezliğin, birlikte yas tutamayışın bir göstergesi olduğunu ekliyor.

Şükran’a göre herkesin yapabileceği bir şey, sofraya koyabileceği küçük de olsa bir katkı var. Asıl mesele, yan yana durabilmek ve dayanışmayı sürdürebilmek.

Çizmeliler Podcast’inin bu bölümü, APP – Afet Psikolojisi Eğitim Modülü (APEM) kapsamında Bursa’daki ileri düzey kış tatbikatı sırasında, Bursa’da tatbikat alanında kaydedilmiştir.

Yeşim Ünal bir afet psikoloğu. Uzun süredir sahada afet çalışanı olarak yer alan Ünal, 6 Şubat depremlerinin ardından kurulan Afet Psikolojisi Platformu’nun, sürecin devamında APP Derneği’ne dönüşen yapının kurucuları arasında yer aldı. Yeşim Ünal ile, Aralık 2025’te Bursa’da AFAD Bursa iş birliğiyle gerçekleştirdikleri tatbikatta; afet psikolojisini, afet psikoloğunun rolünü ve afet çalışanlarına yönelik psikolojik desteği konuştuk.

Afet çalışanları neden bir psikolojik desteğe ihtiyaç duyar? Afet çalışanlarının insan onuruyla çalışabilecekleri ortamları üretebilmek için psikolojinin ne gibi marifetleri vardır? Ya da çalışanlarla çalışmak klasik psikoloji okuryazarlığında olmayan ne tür bir bilgi ve deneyimi, uzmanlığı gerektirir? Sorularımız çok, alandaki bilgi derin, anlaşılması gereken hususlar önemliydi.

Afet psikolojisinin afet çalışanları (arama-kurtarma, itfaiye, UMKE, madenciler, psikososyal ekipler ve gönüllüler) için neden kritik olduğunu ve psikolojik desteğin sahadaki işlevini, afet psikolojisi alanında çalışan uzmanların kim olduğunu; afetten afete ortaya çıkan adanmış gönüllüler mi, kahramanlar mı, yoksa fedakâr insanlar mı olduklarını, afet psikolojisi alanının çalışanların gelirlerinin, ekonomisinin de gözetildiği bir profesyonel iş alanı olanağı barındırdığını konuştuk.

Afet durumunda ve afet yönetiminde kamunun rolünü, Bursa’da gerçekleştirilen “APEM İleri Düzey Tematik Afet Psikolojisi Tatbikatı”nda olan biteni konuştuğumuz, Yeşim Ünal’ın kişisel yolculuğunun da eşlik ettiği söyleşide, afetlere hazır olmaya dair sorularımızın yanıtlarını aldık.

Son sözümüz, Afet Psikolojisi çalışanlarına; söyleşinin sonunda Yeşim Ünal’ın, her bir afet psikolojisi çalışanının gözlerinin içine bakarak verdiği ve ancak böylesi geçmişe dönük tutarlı bir afet çalışanı deneyiminden süzülebilecek mesajı kaçırmayın.