Dr.Yeşim Ünal, uzun yıllardır afet alanında çalışan bir psikolog ve afet çalışanlarının psikososyal destek süreçleri üzerine çalışan bir isim. Klinik Psikolog Gülşah Sütlüoğlu’nun gerçekleştirdiği bu söyleşide Ünal, 6 Şubat depremlerinin ardından neden bağımsız bir yapı olarak Afet Psikolojisi Platformu’nu kurduklarını ve bu ihtiyacın nasıl ortaya çıktığını anlatıyor. Ona göre 6 Şubat depremleri yalnızca büyük bir yıkım değil; afet çalışanlarının da doğrudan travmanın içinde kaldığı, mevcut yöntemlerin yetersizleştiği “katastrofik” bir deneyimdi.

Ünal’a göre bu afeti farklı kılan, etki alanının büyüklüğü ve aynı anda hem sahada çalışan hem de afeti yaşayan insanların varlığıydı. Bu durum, klasik müdahale yöntemlerinin ötesine geçmeyi; büyük ölçekli organizasyonlarla birebir temasları birlikte yürütmeyi gerektirdi. Platform da tam bu noktada, afet çalışanlarına “Sen nasılsın?” diyebilen kolektif ve esnek bir alan olarak ortaya çıktı.

Afet çalışanlarının çoğu zaman güçlü kalmak zorunda hissettiğini, ancak herkesin bir noktada kırıldığını vurgulayan Ünal, bu alanın “Hepimizin bir çatlağı var ve buradayız” diyebilen bir güven zemini kurmayı amaçladığını söylüyor.

Ünal’a göre afet psikolojisi; sadece kriz anına değil, öncesinden başlayıp sonrasına uzanan sürdürülebilir sistemler kurmayı gerektiriyor. Disiplinler arası iş birliğinin önemine dikkat çekerek, bunu şu sözlerle özetliyor: “Bir psikologla bir arama kurtarmacı aynı çayı içebiliyorsa, bu olmuş demektir.”

Çizmeliler Podcast’inin bu bölümü, Afet Psikolojisi Platformu Derneği ve Türk Japon Vakfı işbirliği ile düzenlenen 1. Uluslararası Afet Psikolojisi Çalıştayı kapsamında Türk-Japon Vakfı Kültür Merkezi’nde (Ankara) kaydedilmiştir.

Prof. Dr. Serkan Yılmaz, afet tıbbının yalnızca müdahale anıyla sınırlı olmadığını; planlama, koordinasyon, psikolojik hazırlık ve disiplinler arası iş birliğiyle ele alınması gereken çok katmanlı bir alan olduğunu vurguluyor. Afetlerin, sağlık çalışanlarının hem mesleki yeterliliklerini hem de psikolojik dayanıklılıklarını sınadığını belirtiyor.

Afet tıbbını acil tıbbın doğal bir uzantısı olarak tanımlayan Yılmaz, özellikle triyajın merkezi rolüne dikkat çekiyor. Psikososyal desteğin ise sonradan eklenen bir unsur değil, tüm süreçlerin ayrılmaz bir parçası olması gerektiğini ifade ediyor.

Eğitimde standartların güçlendirilmesi gerektiğini söyleyen Yılmaz, Türkiye gibi afet riski yüksek ülkelerde afet tıbbı ve psikolojisinin sağlık eğitiminin merkezinde yer alması gerektiğini vurguluyor. Ona göre gerçek hazırlık; teknik bilgi kadar psikolojik dayanıklılık, ekip çalışması ve süreklilikle mümkün.

Çizmeliler Podcast’inin bu bölümü, Afet Psikolojisi Platformu Derneği ve Türk Japon Vakfı işbirliği ile düzenlenen 1. Uluslararası Afet Psikolojisi Çalıştayı kapsamında Türk-Japon Vakfı Kültür Merkezi’nde (Ankara) kaydedilmiştir.

Tülay Akgün, ebe ve hemşire; UMKEDER Denetim Kurulu Asil Üyeleri’nden, yıllardır afet alanında çalışan, uluslararası görevlerde ekip yöneticiliği yapmış bir isim. Klinik Psikolog Gülşah Sütlüoğlu’nun gerçekleştirdiği bu söyleşide, Tülay Akgün; afetlerde öğrenmenin çoğu zaman sahada, problem çözerek ve mücadele ederek gerçekleştiğini söylüyor. Ancak bu öğrenmenin bedelinin ağır olduğunu da ekliyor. Bu yüzden gönüllü olmanın, neye talip olduğunu bilerek yola çıkmak anlamına geldiğini vurguluyor.

Tülay Akgün’e göre afet çalışması sahaya varmadan önce başlıyor. Yolda ekip olarak tüm süreci zihinsel olarak kurduklarını, kiminle ve nasıl çalışacaklarını planladıklarını anlatıyor. Çünkü sahada sadece kendi ekibinle değil, pek çok farklı ekiple birlikte çalışıyorsun. Bu yüzden hem kendi ekibini hem de diğer ekipleri tanımak kritik. Tatbikatların bu noktada belirleyici olduğunu, kimin nerede güçlü ya da zorlandığını önceden bilmenin sahada hayat kurtardığını söylüyor.

Sahada her şeyi herkesin yapamayacağını ama herkesin bütünün bir parçası olabileceğini hatırlatıyor. Zorlanan bir ekip arkadaşını durdurabilmenin, gerektiğinde geri çekilmenin ve görevi devretmenin de işin bir parçası olduğunu vurguluyor. Adrenalini doğru yönetmenin, hem sahada hem de sonrasında kendine bakmanın önemine dikkat çekiyor.

“Biz kahraman değiliz,” diyor Tülay Akgün. “Amatör ruhunu koruyan profesyonelleriz.” Ona göre afet yönetimi, doğru temas kurabilme meselesi. Ve bu iş, “elimizden geleni yapmak” değil, gerçekten “gerekeni yapmak.”

Çizmeliler Podcast’inin bu bölümü, Afet Psikolojisi Platformu Derneği ve Türk Japon Vakfı işbirliği ile düzenlenen 1. Uluslararası Afet Psikolojisi Çalıştayı kapsamında Türk-Japon Vakfı Kültür Merkezi’nde (Ankara) kaydedilmiştir.