Afl. 17 | Ik zal in deze aflevering de laatste jaren van het leven van de katholieke politicus Ngo Dinh Diem behandelen. Die grote catastrofe zie ik in de gevolgen van de door de Amerikanen gesteunde militaire staatsgreep die een eind maakte aan het bewind van Diem.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Geoffrey Shaw, The Lost Mandate of Heaven. The American Betrayal of Ngo Dinh Diem, President of Vietnam (San Francisco 2015)

Mark Moyar, Triumph Forsaken. The Vietnam War 1954 – 1965 (Cambridge 2009)

Muziek

Sergei Prokofiev, Visions fugitives (Arrangement voor strijkkwartet)

Quatuor Danel

‘De Ladder van Jacob’ is een cultuurhistorisch programma waarin Theo Parlevliet, oud-docent geschiedenis, op sprekende wijze u als luisteraar dieper meeneemt in de rijke geschiedenis die de samenleving en Kerk in Europa kent.

Afl. 16 | Door de verzwakking van de Vietminh in het Zuiden, de uitschakeling van de meeste krijgsheren en het vertrek van de Fransen maakte Zuid-Vietnam een periode van enkele jaren van vrede door zoals het gebied sinds 1946 niet meer had gekend. Hoewel Diem het westers politieke systeem niet geschikt achtte voor zijn land en hij andere opvattingen over democratie huldigde liet hij met Amerikaanse hulp een grondwet opstellen die het mogelijk maakte een soort westers-democratische façade op te richten. In het binnenland en in het buitenland was zijn ster een tijdje rijzend. Ook werpen we een korte blik op het communistische Noord-Vietnam.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Pieter Meulendijks, Een beeld in technicolor. Vijftig jaar oorlogen in Vietnam 1940-1990 (Nijmegen 2022)

Mark Moyar, Triumph Forsaken. The Vietnam War 1954 – 1965 (Cambridge 2009)

Duong Van Mai Elliott, The Sacred Willow. Four generations in the life of a Vietnamese family (New York 1999)

Muziek

Vietnamese volksmuziek

‘De Ladder van Jacob’ is een cultuurhistorisch programma van Radio Maria waarin Theo Parlevliet, oud-docent geschiedenis, op sprekende wijze u als luisteraar dieper meeneemt in de rijke geschiedenis die de samenleving en Kerk in Europa kent.

• (00:00:04) - Introductie en terugblik vorige aflevering
• (00:03:13) - Diem consolideert zijn macht (1954-1955)
• (00:07:50) - Referendum tegen Bao Dai
• (00:10:06) - Eind 1955: Diem's balans
• (00:11:03) - Muziekintermezzo Vietnamese muziek
• (00:13:30) - Noord-Vietnam: politiek van 'het noorden eerst'
• (00:16:47) - Honger, landhervorming en terreur in het noorden
• (00:19:10) - Vergelijking Diem-regime met het noorden en godsdienstpolitiek
• (00:21:52) - Muziekpauze
• (00:23:31) - Periode van relatieve vrede en schijn-democratie
• (00:25:04) - Familiewet en traditionele Vietnamese gezinsverhoudingen
• (00:28:02) - Diem's internationale aanzien en bezoek aan de VS
• (00:29:52) - Onrust op het platteland en Vietcong-infiltratie
• (00:32:00) - Loyaliteit en bestuur op dorpsniveau
• (00:34:24) - Muziek
• (00:37:48) - Oprichting van het Nationaal Bevrijdingsfront (Vietcong)
• (00:39:49) - Het Caravelle-manifest en Amerikaanse bemoeienis
• (00:44:21) - Staatsgreeppoging van november 1960
• (00:46:16) - Afsluiting en vooruitblik

Afl.15 | In deze aflevering probeer ik u een beeld te geven van de bijna hopeloze situatie waarin Zuid Vietnam zich bevond op het moment dat Ngo Dinh Diem als regeringsleider begon op te treden. De aflevering wordt besloten met een korte impressie van de in 1955 verschenen roman “De stille Amerikaan” van de katholieke romanschrijver Graham Greene waarin de lezer een realistische literaire impressie aantreft van het Zuid Vietnam van die dagen. Tussen neus en lippen door krijgt u ook nog een overzicht van de verschillende opvattingen die in de Amerikaanse geschiedschrijving over de Vietnamoorlog te vinden zijn.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Pieter Meulendijks, Een beeld in technicolor. Vijftig jaar oorlogen in Vietnam 1940-1990 (Nijmegen 2022)

Mark Moyar, Triumph Forsaken. The Vietnam War 1954 – 1965 (Cambridge 2009)

Graham Greene, De stille Amerikaan (Amsterdam 1956)

Muziek

Sergei Prokofiev, Visions fugitives (Arrangement voor strijkkwartet)

Quatuor Danel

‘De Ladder van Jacob’ is een cultuurhistorisch programma van Radio Maria Nederland waarin Theo Parlevliet, oud-docent geschiedenis, op sprekende wijze u als luisteraar dieper meeneemt in de rijke geschiedenis die de samenleving en Kerk in Europa kent.

• (00:00:04) - Inleiding: Zuid-Vietnam in 1954
• (00:01:39) - Amerikaanse steun en visies op Vietnam-toekomst
• (00:04:58) - Amerikaanse historiografie van de Vietnamoorlog
• (00:08:04) - Revisionistische school en nieuwe inzichten
• (00:12:38) - De zwarte legende rond Diem (Pax Christi beeld)
• (00:17:34) - Zuid-Vietnam bij Diems aantreden: chaos en erfenis
• (00:20:56) - Vluchtelingen, infrastructuur en ontbrekend gezag
• (00:22:04) - Legers, Fransen en communisten als tegenstanders
• (00:25:48) - Warlords en religieuze sektes: Cao Dai en Hoa Hao
• (00:29:10) - Saigon, de Binh Xuyen en misdaadsyndicaten
• (00:33:42) - Sfeertekening: samenzweerders in Saigon 1954
• (00:37:14) - Graham Greene's De Stille Amerikaan als tijdsbeeld
• (00:43:13) - Afsluiting en vooruitblik

Afl. 14 | In 1954 wordt de katholieke politicus Ngo Dinh Diem (1901-1963) minister-president van Zuid-Vietnam. Ik schets zijn leven tot 1954 en bespreek de bronnen waaruit Diem putte voor zijn politieke denken. Ik bespreek wat elementen uit de zwarte legende rondom zijn persoon die lang invloedrijk zijn geweest.
De belangrijkste geraadpleegde literatuur:
Pieter Meulendijks, Een beeld in technicolor. Vijftig jaar oorlogen in Vietnam 1940-1990 (Nijmegen 2022)
Mark Moyar, Triumph Forsaken. The Vietnam War 1954 – 1965 (Cambridge 2009)
Muziek
Vietnamese volksmuziek

‘De Ladder van Jacob’ is een cultuurhistorisch programma van Radio Maria Nederland waarin Theo Parlevliet, oud-docent geschiedenis, op sprekende wijze u als luisteraar dieper meeneemt in de rijke geschiedenis die de samenleving en Kerk in Europa kent.

• (00:00:04) - Introductie en terugblik op de serie
• (00:00:53) - Uitleg Vietnamese namen
• (00:04:59) - Samenvatting eerdere afleveringen: koloniale geschiedenis
• (00:08:26) - Genève 1954 en de deling van Vietnam
• (00:10:20) - Exodus van noord naar zuid
• (00:10:58) - Muziek intermezzo
• (00:12:11) - Jeugd en vroege carrière van Ngo Dinh Diem
• (00:16:03) - Diem's opkomst en de zwarte legende weerlegd
• (00:19:21) - Muziek intermezzo
• (00:20:37) - Confucianistische invloeden op Diem's denken
• (00:23:21) - Diem's opvattingen over democratie en moraal
• (00:25:37) - Muziek intermezzo
• (00:27:59) - Ngo Dinh Nhu en het personalisme van Mounier
• (00:31:37) - Diem's ballingschap en Amerikaans netwerk
• (00:33:29) - Muziek intermezzo
• (00:36:14) - Vooruitblik op komende afleveringen
• (00:40:43) - Afsluiting

Afl. 2 | In dit tweede deel over de tentoonstelling in het Noordbrabants Museum “de vijftien Antwerpse rozenkransschilderijen” bespreek ik drie werken uit de serie.

Via de volgende link komt u bij de afbeeldingen van de 15 rozenkransschilderijen, voorzien van toelichting per schilderij.

https://www.sintpaulusantwerpen.be/kunst-geschiedenis/kunstcollectie/15-mysteries/

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Rudi Mannaerts, Sint Paulus. De Antwerpse dominicanenkerk. Een Openbaring (Antwerpen 2014)

A.M. Bogaert o.p., Rondom de Calvarieberg van de Sint Pauluskerk te Antwerpen (Antwerpen 1984)

Mark Robbroeckx, De vijftien rozenkransschilderijen van de Sint Pauluskerk te Antwerpen (Gent 1971-72)

Muziek

Toepasselijke stukken van o.a. John Tavener, Heinrich von Biber en Hendrik Andriessen.

• (00:00:04) - Introductie en terugblik op deel 1
• (00:01:13) - Samenvatting geschiedenis Sint Pauluskerk en rozenkrans
• (00:04:48) - Opdrachtgever, schenkers en schilders van de reeks
• (00:08:31) - De Annunciatie van Hendrik van Balen
• (00:11:47) - Symboliek en details in de Annunciatie
• (00:18:17) - Muziek: Tavener's Annunciation
• (00:24:12) - Contra-reformatie en de functie van de schilderijen
• (00:26:54) - De Geseling van Rubens
• (00:29:08) - Muziek: Von Biber's zevende rozenkranssonate
• (00:33:13) - Details en symboliek van de Geseling
• (00:36:20) - Muziek: Andriessen's Flagellation
• (00:39:22) - De Kroning van Maria door Finkenborg
• (00:39:38) - Theologische achtergrond van Maria's koningschap
• (00:46:20) - Muziek: Von Biber's vijftiende rozenkranssonate
• (00:49:10) - Symboliek in de Kroning van Maria
• (00:54:56) - Muziek: kinderkoor De Madeliefjes
• (00:58:16) - Afsluiting en praktische informatie

Afl. 1 | In dit eerste deel veel over de geschiedenis van de Sint Pauluskerk in Antwerpen, over de achtergrond van het rozenkransgebed en de rol van de dominicanen daarin en over de oprichting van de rozenkransbroederschap in 1571. Via de volgende link komt u bij de afbeeldingen van de 15 rozenkransschilderijen, voorzien van toelichting per schilderij.

https://www.sintpaulusantwerpen.be/kunst-geschiedenis/kunstcollectie/15-mysteries/

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Rudi Mannaerts, Sint Paulus. De Antwerpse dominicanenkerk. Een Openbaring (Antwerpen 2014)

A.M. Bogaert o.p., Rondom de Calvarieberg van de Sint Pauluskerk te Antwerpen (Antwerpen 1984)

Mark Robbroeckx, De vijftien rozenkransschilderijen van de Sint Pauluskerk te Antwerpen (Gent 1971-72)

Muziek

Josquin des Prez, Ave Maria, Virgo Serena

Giovanni da Palestrina, Ave Maria

Heinricch Ignaz Franz von Biber, Rozenkranssonate II, de Visitatie

De tentoonstelling '15 Mysteriën van de rozenkrans' is van 11 juli tot en met 25 oktober 2026 te bezichtigen in Het Noordbrabants Museum in 's-Hertogenbosch. Voor het eerst in ruim 400 jaar zijn deze monumentale 17e-eeuwse schilderijen uit de Antwerpse Sint-Pauluskerk samen én op ooghoogte te zien, gemaakt door meesters als Rubens, Van Dyck en Jordaens.

‘De Ladder van Jacob’ is een cultuurhistorisch programma waarin Theo Parlevliet, oud-docent geschiedenis, op sprekende wijze u als luisteraar dieper meeneemt in de rijke geschiedenis die de samenleving en Kerk in Europa kent.

AfI. 3 | In drie uitzendingen belichten we het werk van de Engelse cultuurhistoricus Christopher Dawson (1889-1970).

Uitzending 3: Cultuur en Secularisering

• Cultuur en secularisering
• Is een volledig geseculariseerde cultuur mogelijk?

Zijn belangrijkste werken:

The Making of Europe: An Introduction to the History of European Unity (1932). Reissued by the Catholic University of America Press (2003) [Ned. vert. De schepping van Europa: een inleiding tot de geschiedenis van de Europese eenheid. Utrecht / Antwerpen: Het Spectrum, z.j., Prisma Boeken 280].

Medieval Religion and Other Essays (1934)

Religion and the Modern State (1935)

The Judgment of the Nations (1942). Reissued by the Catholic University of America Press (2011) (Ned. vert. Het oordeel van de volken. Antwerpen / Amsterdam, 1947)

Religion and Culture (1948) ISBN 0-404-60498-6

Religion and the Rise of Western Culture (1950) ISBN 0-385-42110-9

Understanding Europe (1952). Reissued by the Catholic University of America Press (2009) (ook in Ned. vertaling)

The Historic Reality of Christian Culture (1960) (ook in Ned. vertaling)

The Crisis of Western Education: With Specific Programs for the Study of Christian Culture (1961). Reissued by the Catholic University of America Press (2010) (ook in Ned. vertaling)

Secundaire literatuur over Dawson:

Een geleerde studie over Dawson: Birzer, Brad, Sanctifying the World: The Augustinian Life and Mind of Christopher Dawson, Christendom Press, 2007

Zijn dochter schreef een aardige levensschets: Scott, Christina, A Historian and His World: A Life of Christopher Dawson, 1889-1970, Sheed & Ward, 1984

Een interessant artikel als inleiding: Olsen, Glenn W. , "Why We Need Christopher Dawson," Communio, Vol. 35, Spring 2008

Muziek derde uitzending:

• Peteris Vasks: Plainscapes – Latvian Radio Choir (uitgegeven door Ondine)
• Peteris Vasks: Pater Noster- Latvian Radio Choir (uitgegeven door Ondine
• ‘De Ladder van Jacob’ is een cultuurhistorisch programma van Radio Maria Nederland waarin Theo Parlevliet, oud-docent geschiedenis, op sprekende wijze u als luisteraar dieper meeneemt in de rijke geschiedenis die de samenleving en Kerk in Europa kent.

Afl. 2 | Het Ontstaan van een Christelijke Cultuur

• Het ontstaan van een christelijke cultuur in Europa
• Het belang van het klooster als cultuurvormend instituut

Zijn belangrijkste werken:

The Making of Europe: An Introduction to the History of European Unity (1932). Reissued by the Catholic University of America Press (2003) [Ned. vert. De schepping van Europa: een inleiding tot de geschiedenis van de Europese eenheid. Utrecht / Antwerpen: Het Spectrum, z.j., Prisma Boeken 280].

Medieval Religion and Other Essays (1934)

Religion and the Modern State (1935)

The Judgment of the Nations (1942). Reissued by the Catholic University of America Press (2011) (Ned. vert. Het oordeel van de volken. Antwerpen / Amsterdam, 1947)

Religion and Culture (1948) ISBN 0-404-60498-6

Religion and the Rise of Western Culture (1950) ISBN 0-385-42110-9

Understanding Europe (1952). Reissued by the Catholic University of America Press (2009) (ook in Ned. vertaling)

The Historic Reality of Christian Culture (1960) (ook in Ned. vertaling)

The Crisis of Western Education: With Specific Programs for the Study of Christian Culture (1961). Reissued by the Catholic University of America Press (2010) (ook in Ned. vertaling)

Secundaire literatuur over Dawson:

Een geleerde studie over Dawson: Birzer, Brad, Sanctifying the World: The Augustinian Life and Mind of Christopher Dawson, Christendom Press, 2007

Zijn dochter schreef een aardige levensschets: Scott, Christina, A Historian and His World: A Life of Christopher Dawson, 1889-1970, Sheed & Ward, 1984

Een interessant artikel als inleiding: Olsen, Glenn W. , "Why We Need Christopher Dawson," Communio, Vol. 35, Spring 2008

Muziek tweede uitzending:

Mompou- Complete piano works – piano: Federico Mompou (uitgegeven door Briljant Classics)

Mompou- Complete piano works – piano: Federico Mompou (uitgegeven door Briljant Classics)

‘De Ladder van Jacob’ is een cultuurhistorisch programma van Radio Maria Nederland waarin Theo Parlevliet, oud-docent geschiedenis, op sprekende wijze u als luisteraar dieper meeneemt in de rijke geschiedenis die de samenleving en Kerk in Europa kent.